กีฬาประจำชาติทั่วโลก มีอะไรบ้าง? เจาะเอกลักษณ์แต่ละประเทศ

กีฬาประจำชาติ ไม่ได้เป็นเพียงกีฬาที่ผู้คนในประเทศนิยมเล่นกันมากที่สุด แต่ยังสะท้อนประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และอัตลักษณ์ของแต่ละชาติ บทความนี้จะพาไปรู้จักกีฬาประจำชาติของประเทศต่างๆ ทั่วโลก ตั้งแต่ซูโม่ของญี่ปุ่น เบสบอลของคิวบา ไปจนถึงเซปักตะกร้อของไทย

กีฬาประจำชาติคืออะไร

กีฬาประจำชาติคือกีฬาที่ได้รับการยอมรับให้เป็นสัญลักษณ์ของประเทศนั้น ๆ ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 ลักษณะ คือ กีฬาประจำชาติโดยนิตินัย ที่รัฐประกาศไว้ในกฎหมายหรือเอกสารทางราชการ และกีฬาประจำชาติโดยพฤตินัย ที่ไม่มีการประกาศอย่างเป็นทางการ แต่เป็นที่นิยมและผูกพันกับวัฒนธรรมของชาติจนทุกคนยอมรับ

ความแตกต่างของสองลักษณะนี้ทำให้เกิดเรื่องน่าสนใจมากมาย เช่น บางประเทศที่มีกีฬายอดนิยมไม่ตรงกับกีฬาประจำชาติในกฎหมาย ขณะที่บางประเทศไม่เคยประกาศกีฬาประจำชาติไว้เลย แม้จะมีกีฬาที่คนทั้งโลกจับคู่กับประเทศนั้นอยู่แล้วก็ตาม

กีฬาประจำชาติในทวีปเอเชีย

ทวีปเอเชียมีกีฬาประจำชาติที่หลากหลายและหยั่งรากลึกในวัฒนธรรมดั้งเดิม หลายชนิดเป็นกีฬาพื้นเมืองที่สืบทอดกันมาหลายร้อยปี ก่อนจะพัฒนาสู่การแข่งขันระดับนานาชาติในปัจจุบัน

ประเทศไทย

ประเทศไทยมีกีฬาประจำชาติไทยถึงสองชนิด คือ มวยไทย ศิลปะการต่อสู้ประจำชาติที่โด่งดังไปทั่วโลก และเซปักตะกร้อ กีฬาพื้นเมืองที่ผู้เล่นใช้เท้า เข่า หน้าอก และศีรษะในการเล่นลูกข้ามตาข่าย โดยห้ามใช้มือและแขน

เซปักตะกร้อยังเป็นกีฬาที่ไทยประสบความสำเร็จสูงสุดในเวทีโลก โดยเคยคว้าแชมป์ ISTAF Sepaktakraw World Cup 2026 ทั้งประเภททีมชายและทีมหญิง และครองอันดับผู้คว้าเหรียญทองมากที่สุดในซีเกมส์และเอเชียนเกมส์

ญี่ปุ่น

ซูโม่คือมวยปล้ำพื้นเมืองของญี่ปุ่นที่มีประวัติยาวนานกว่า 1,500 ปี เดิมเคยเป็นพิธีกรรมของลัทธิชินโตเพื่อทำนายผลการเก็บเกี่ยวทางการเกษตร ก่อนพัฒนาเป็นกีฬาอาชีพที่มีพิธีกรรมประจำตำแหน่งอย่างเคร่งครัด จนได้รับการยอมรับเป็นกีฬาประจำชาติญี่ปุ่นโดยพฤตินัย

เกาหลีใต้

เทควันโดเป็นศิลปะการต่อสู้สัญชาติเกาหลีที่เน้นการใช้เท้าโจมตีเป็นหลัก และเป็นกีฬาโอลิมปิกที่มีผู้ฝึกฝนทั่วโลก สำหรับเกาหลีใต้ เทควันโดได้รับการยกฐานะเป็นศิลปะการต่อสู้ประจำชาติผ่านกฎหมายเมื่อไม่กี่ปีมานี้

มองโกเลีย

มองโกเลียมีกีฬาประจำชาติโดยพฤตินัยถึงสามชนิด ได้แก่ มวยปล้ำมองโกเลีย การยิงธนู และการแข่งม้า ซึ่งรวมกันเรียกว่า “สามกีฬาสุภาพบุรุษ” ทั้งสามชนิดนี้ยังคงแข่งขันกันอย่างยิ่งใหญ่ในเทศกาลนาดัม เทศกาลประจำชาติที่จัดขึ้นทุกปี

ประเทศอื่นๆ ในเอเชีย

นอกจากสี่ประเทศข้างต้น ประเทศอื่นในเอเชียก็มีกีฬาประจำชาติที่น่าสนใจไม่แพ้กัน เช่น

• มาเลเซียยกให้เซปักตะกร้อเป็นกีฬาประจำชาติโดยพฤตินัย เช่นเดียวกับประเทศไทย
• ปากีสถานมีฮอกกี้กลางแจ้งเป็นกีฬาประจำชาติ และเคยครองความยิ่งใหญ่ในเวทีโลกมาแล้วหลายสมัย
• ตุรกีมีกีฬาประจำชาติคือมวยปล้ำน้ำมัน และจีริต กีฬาขี่ม้าแข่งขว้างหอกพื้นเมือง

กีฬาประจำชาติในยุโรป อเมริกา และโอเชียเนีย

กีฬาประจำชาติในซีกโลกตะวันตกส่วนใหญ่เป็นกีฬาโดยพฤตินัยที่เติบโตมาพร้อมกับประวัติศาสตร์ของประเทศ หลายชนิดกลายเป็นกีฬาสากลที่คนทั้งโลกรู้จักในภายหลัง

ยุโรป

นอร์เวย์มีกีฬาประจำชาติโดยพฤตินัยคือสกีวิบาก ซึ่งสอดคล้องกับภูมิประเทศที่ปกคลุมด้วยหิมะเกือบตลอดปี ส่วนจอร์เจียยกให้รักบี้ยูเนียนเป็นกีฬาประจำชาติ จากรากฐานเกมการปะทะพื้นเมืองที่มีมาตั้งแต่สมัยโบราณ

อังกฤษมีคริกเก็ตเป็นกีฬาประจำชาติโดยพฤตินัย กีฬาที่ถือกำเนิดในประเทศนี้ก่อนแพร่หลายไปทั่วเครือจักรภพ ส่วนสกอตแลนด์ซึ่งอยู่ในสหราชอาณาจักรเช่นกัน มีกอล์ฟเป็นกีฬาประจำชาติโดยพฤตินัย

อเมริกา

ทวีปอเมริกามีกีฬาประจำชาติที่หลากหลาย โดยเด่นชัดดังนี้

• สหรัฐอเมริกาและคิวบาต่างยกให้เบสบอลเป็นกีฬาประจำชาติโดยพฤตินัย
• บราซิลมีฟุตบอลเป็นกีฬาที่ได้รับความนิยมสูงสุดโดยพฤตินัย ขณะที่กีฬาประจำชาติในกฎหมายกลับเป็นกาโปเอย์รา ศิลปะการต่อสู้พื้นเมือง
• อาร์เจนตินามีฟุตบอลเป็นกีฬายอดนิยมอันดับหนึ่ง แต่กีฬาประจำชาติในกฎหมายกลับเป็นปาโต กีฬาขี่ม้าโยนลูกขึ้นตะกร้า

โอเชียเนีย

นิวซีแลนด์ให้รักบี้ยูเนียนเป็นกีฬาประจำชาติโดยพฤตินัย โดยทีมชาติออลแบล็กส์ถือเป็นสัญลักษณ์สำคัญของประเทศ ขณะที่ปาปัวนิวกินียกให้รักบี้ลีกเป็นกีฬาประจำชาติ ซึ่งนับเป็นกรณีที่หาได้ยากที่รักบี้ลีกได้รับความนิยมเหนือรักบี้ยูเนียน

กีฬาประจำชาติที่ประกาศไว้ในกฎหมายอย่างเป็นทางการ

มีประเทศและดินแดนเพียงไม่กี่แห่งที่ประกาศกีฬาประจำชาติไว้ในกฎหมายหรือเอกสารทางราชการอย่างชัดเจน ตารางด้านล่างรวบรวมรายชื่อทั้งหมดเรียงตามปีที่ประกาศ พร้อมคำอธิบายสั้น ๆ สำหรับกีฬาที่อาจไม่คุ้นหู

จะเห็นได้ว่าการประกาศกีฬาประจำชาติทางกฎหมายมักมีเป้าหมายเพื่ออนุรักษ์กีฬาพื้นเมืองดั้งเดิม มากกว่าการยกฐานะกีฬาที่ได้รับความนิยมสูงสุดในประเทศนั้น หลายกีฬาในตารางจึงเป็นกีฬาดั้งเดิมที่ผูกพันกับวัฒนธรรมของชาติมานานหลายร้อยปี

เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับกีฬาประจำชาติทั่วโลก

นอกเหนือจากข้อมูลข้างต้น ยังมีเรื่องราวที่น่าสนใจเกี่ยวกับกีฬาประจำชาติของแต่ละประเทศที่หลายคนอาจไม่เคยรู้มาก่อน กล่องด้านล่างรวบรวมข้อเท็จจริงเหล่านั้นไว้ให้

บทสรุป

กีฬาประจำชาติของแต่ละประเทศล้วนสะท้อนประวัติศาสตร์และวิถีชีวิตของผู้คน ไม่ว่าจะเป็นกีฬาที่ประกาศไว้ในกฎหมายอย่างปาโตของอาร์เจนตินา หรือกีฬาที่หยั่งรากในสังคมจนเป็นที่ยอมรับโดยพฤตินัยอย่างซูโม่และเบสบอล

สำหรับประเทศไทย มวยไทยและเซปักตะกร้อเป็นกีฬาที่อยู่คู่สังคมไทยมาอย่างยาวนาน และยังคงได้รับความนิยมมาจนถึงปัจจุบัน แสดงให้เห็นถึงเสน่ห์และเอกลักษณ์ของกีฬาไทยที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น